Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Midowga Yurub ayaa heshiis ku gaaray in dib loo bilaabo wada-hadallo farsamo oo ku saabsan soo celinta iyo dib-u-aqbalaadda muhaajiriinta Soomaaliyeed ee sharci la’aanta ku jooga Yurub. Heshiiskan ayaa yimid kadib shirkii ugu horreeyay ee Iskaashiga Soomaaliya iyo Midowga Yurub oo 10 May ka dhacay Muqdisho, kaas oo qayb ka ahaa heshiiska iskaashi ee loo yaqaan Samoa Agreement.
Midowga Yurub wuxuu doonayaa in Soomaaliya ay si dhow uga wada shaqeeyaan arrimaha socdaalka sharci-darrada ah, la-dagaallanka tahriibka, iyo dib-u-celinta dadka Soomaaliyeed ee loo diiday magangalyada ama aan haysan sharci degenaansho. Soomaaliya waxaa shirka uga qeyb galay masuuliyiin uu hoggaaminayay Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Saalax Axmed Jaamac, halka dhinaca Yurub ay mataleysay Danjire Francesca Di Mauro.
Labada dhinac waxay isku raaceen in la qabto wareeg cusub oo wada-hadallo farsamo ah si loo xalliyo caqabadaha jira loona xoojiyo iskaashiga socdaalka. Si kastaba, bayaanka laguma sheegin tiro cayiman oo dad ah oo la soo celinayo ama qorshe qasab ah oo musaafurin ah. Waxaase diiradda la saaray xalinta sababaha tahriibka sida amni-darrada, shaqo la’aanta, saboolnimada, iyo saameynta isbeddelka cimilada.
Bayaanka ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay “soo celin sharaf leh oo badqab leh” iyo in dadka dib loogu soo celiyo dalka loo sameeyo taageero dib-u-dhexgal ah. Soomaaliya, Midowga Yurub, iyo Hay’adda Socdaalka Adduunka (IOM) ayaa hore uga shaqeeyay dib-u-celinta Soomaali ku xayirneyd Liibiya. Bishii Diseembar 2024, waxaa Liibiya laga soo celiyay 147 Soomaali ah, waxaana la siiyay gargaar ay ka mid yihiin lacag degdeg ah, daryeel caafimaad, taageero nafsiyeed, iyo caawinta dib-u-la-qabsiga bulshada.
Dhanka kale, hay’adaha xuquuqda aadanaha ayaa walaac ka muujiyay qorshayaasha dib-u-celinta, iyagoo ka digaya in dadka aan lagu celin deegaano ay ka jirto amni-darro ama xaalado nololeed oo adag. Arrimaha socdaalka ayaa noqday mowduuc siyaasadeed oo aad xasaasi uga ah Yurub, iyadoo dowlado badan ay doonayaan inay kordhiyaan dib-u-celinta dadka sharci darrada ku jooga dalalkooda.
Dadka Soomaaliyeed ee ku nool Yurub ayaa arrintan si dhow ula socda, maadaama ay saameyn karto qoysas badan iyo dhalinyarada qorsheynaya tahriibka. Dowladda Soomaaliya ayaa dhankeeda sheegtay inay muhiim tahay in la helo isku dheelitirnaan u dhexeysa ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta iyo iskaashiga caalamiga ah ee socdaalka.
